Kama mratibu mwenza wa Kundi Kubwa la Jumuiya ya Sayansi na Teknolojia katika Umoja wa Mataifa, ISC inakuza na kushiriki katika mjadala kuhusu jinsi sayansi inavyoweza kusaidia kufikia maendeleo endelevu.
Hii ni toleo la mwandishi wa kazi hiyo. Imechapishwa hapa kwa idhini ya Chama cha Marekani cha Kuendeleza Sayansi (AAAS) kwa matumizi binafsi, si kwa ajili ya usambazaji upya. Toleo kamili lilichapishwa katika Bilim mnamo 15 Januari 2026, DOI: 10.1126/science.adz5704.
Huku tarehe ya mwisho ya Malengo ya Maendeleo Endelevu (SDGs) ya 2030 ikikaribia na maendeleo yakibaki kuwa machache, watafiti wanapendekeza hatua za kuboresha ajenda inayofuata, baada ya 2030, ili kuboresha utekelezaji (1-3). Kwa mapendekezo zaidi yanayotarajiwa katika siku zijazo, tunabishana kuhusu mbinu ya kimfumo ya kuwasaidia watafiti na watunga sera kubuni na kuyatathmini. Hii inahitaji nadharia ya mabadiliko inayoelezea jinsi na kwa nini mapendekezo yataboresha utekelezaji wa ajenda inayofuata, huku pia tukizingatia uwezekano wake wa kisiasa. Tunaanza kwa kujenga nadharia isiyo wazi ya mabadiliko inayounga mkono Ajenda ya sasa ya 2030 ili kupitia upya jinsi SDGs zilivyokusudiwa kufanya kazi na kutambua mafanikio na kushindwa muhimu. Kisha tunapendekeza mbinu ya kutathmini mapendekezo yaliyotolewa ili kuboresha ajenda ya baada ya 2030 kulingana na athari na uwezekano wake.
Kupitishwa kwa Ajenda ya 2030 na Malengo ya Maendeleo Endelevu mwaka wa 2015 kama ramani ya kimataifa ya kukomesha umaskini, kupunguza ukosefu wa usawa, na kulinda mazingira ilikuwa mafanikio makubwa. Malengo ya Maendeleo Endelevu tangu wakati huo yamefanikiwa kiasi fulani kwani nchi na miji mingi imeweka malengo hayo katika maeneo yao, inafuatilia na kuripoti maendeleo, na inafanya kazi kwa uthabiti kuelekea mafanikio yake. Biashara nyingi zimekubaliana na Malengo ya Maendeleo Endelevu na mashirika ya kiraia yameyaidhinisha. Mifumo ya kimataifa kama Malengo ya Maendeleo Endelevu pia inaweza kutoa uhalali, matarajio ya pamoja na lugha ya pamoja, kusaidia uratibu, kujifunza na kulinganisha katika miktadha, na kuhimiza ugawaji wa rasilimali na hatua zinazohitajika kutoka nchi zote kushughulikia changamoto za kimataifa.
Hata hivyo, miaka kumi baadaye, hakuna ubishi kwamba Malengo ya Maendeleo Endelevu (SDGs) hayajafanya kazi vizuri kama yalivyokusudiwa katika kuleta mabadiliko. Kwa mfano, malengo hayajabadilisha taasisi, sera, au mtiririko wa rasilimali kwa kiasi kikubwa (4) na chini ya 20% ya malengo yako kwenye mstari wa kufikiwa ifikapo mwaka wa 2030 (5). Kuna mambo mengi ya kupunguza athari (km, COVID-19, migogoro ya vurugu duniani), hata hivyo haya pekee hayawezi kuelezea maendeleo madogo.
Jumuiya ya watafiti iko katika nafasi nzuri ya kutafakari kwa kina kile ambacho kimefanya na ambacho hakijafanya kazi na Ajenda ya sasa na kutoa mapendekezo ambayo yanaweza kuboresha muundo wa mfumo wowote wa baada ya 2030. Kama ilivyokuwa kwa muundo wa Malengo ya Maendeleo Endelevu, mapendekezo ya ajenda ya baada ya 2030 yanaweza kutoa taarifa kuhusu mazungumzo yajayo yanayoongozwa na serikali kuhusu mfumo wa baada ya 2030 ambao unatarajiwa kuanza kuanzia 2027. Ingawa wanatambua mapungufu ya Malengo ya Maendeleo Endelevu ya sasa, mapendekezo ya vitendo yametolewa na watafiti ili kuongeza muda wa Malengo ya Maendeleo Endelevu (km hadi 2045 au 2050) (1) pamoja na chaguzi mbalimbali za kuimarisha mfumo wa baada ya 2030 ili kuboresha utekelezaji. Hii inastahili kutokana na jukumu la sayansi katika kuunda Malengo ya Maendeleo Endelevu (6, 7) na msingi wa ushahidi wenye nguvu zaidi unaopatikana sasa kuhusu mabadiliko yanayohitajika ili kuyafikia (8). Mapendekezo ya hivi karibuni yanajumuisha hatua ambazo zinaweza kuingizwa katika mfumo wa baada ya 2030 ili kuoanisha vyema ufadhili wa 51 kutoka benki za maendeleo na fedha za kimataifa na malengo yoyote ya baadaye (1, 2), kuimarisha utawala na uwajibikaji wa kimataifa (km, Tume ya Maendeleo Endelevu ya Umoja wa Mataifa 53) (2), kuinua jukumu la miji na biashara (3), kupanua sera na taasisi za kitaifa (km, kamati za kitaifa, misheni, na mipango ya kuongeza kasi) (1), au kuunda malengo mapya kwa masuala yanayoibuka (km akili bandia (AI), uenezaji wa kimataifa, n.k.) (1, 3).
Kwa mapendekezo mengi zaidi ya kuboresha au kurekebisha mfumo wa baada ya 2030 unaotarajiwa katika miaka ijayo, changamoto inayojitokeza kwa watunga sera, wajadili, na jumuiya ya watafiti itakuwa kutambua mapendekezo hayo ambayo yana uwezo mkubwa wa kuboresha utekelezaji. Hii inahitaji utambuzi wazi wa jinsi kila pendekezo litakavyoharakisha maendeleo kuelekea maendeleo endelevu - kwa maneno mengine, 'nadharia ya mabadiliko' dhahiri inayoelezea jinsi itakavyofanya kazi na kwa nini itakuwa na ufanisi katika kushinda vikwazo ambavyo vimezuia maendeleo hadi sasa.
Zaidi ya hayo, lazima pia tutambue kwamba mapendekezo yatahitaji makubaliano ya kisiasa ili kupitishwa katika mfumo wowote wa siku zijazo. Kupitishwa kwa pamoja kwa Malengo ya Maendeleo Endelevu mwaka wa 2015 kwa kiasi fulani kulitokana na kwamba hayakuwa maagizo ya sera. Mapendekezo ambayo ni mahususi sana yanaweza kusababisha kutokubaliana, mara nyingi huchukuliwa kuwa yasiyo ya kweli, ya gharama kubwa, na yasiyofaa kisiasa. Muktadha wa kisiasa leo ni mgumu zaidi, ukiundwa na mgawanyiko ndani na kati ya mataifa, kuongezeka kwa ubabe, kuongezeka kwa ukosefu wa usawa na migogoro ya mazingira, kuongezeka kwa taarifa potofu, na kuongezeka kwa migogoro ya kijiografia. Mambo haya yataathiri ikiwa mapendekezo tofauti yanawezekana kisiasa wakati wowote.
Kwa hivyo tunasema kwamba mbinu ya kimfumo inahitajika ili kusaidia katika kubuni na kutathmini athari na uwezekano wa mapendekezo ya kuimarisha ajenda ya baada ya 2030. Mbinu kama hiyo inahitaji kujengwa katika nadharia iliyo wazi na yenye ufanisi ya mabadiliko inayoelezea jinsi na kwa nini mapendekezo yataharakisha utekelezaji katika mfumo wa baada ya 2030. Ili kuendeleza nadharia yoyote ya mabadiliko ili kuimarisha ajenda ya baada ya 2030, tunahitaji kurudi kwenye dhana za msingi za Ajenda ya 2030 kuhusu jinsi SDGs zilivyokusudiwa kufanya kazi na kuchunguza ni wapi na kwa nini utekelezaji umefanikiwa au unapungua.
Kumekuwa na ukosoaji mwingi wa Malengo ya Maendeleo Endelevu katika muongo mmoja uliopita ambao umebainisha mapungufu na mapendekezo mengi ya kuboresha malengo na utekelezaji wake. Kwa ujumla haya yamepuuza suala la msingi zaidi - kwamba Malengo ya Maendeleo Endelevu yalitegemea dhana zenye kasoro au pungufu za jinsi kuweka malengo kutakavyoendesha hatua na kukosa nadharia iliyo wazi ya mabadiliko (9). Hata hivyo, tunasema kwamba inawezekana kubaini nadharia isiyo wazi ya mabadiliko katika Ajenda ya 2030, iliyoonyeshwa katika marejeleo ya jinsi Malengo ya Maendeleo Endelevu yalivyopaswa kutekelezwa ili kuongoza mabadiliko. Kupitia uchambuzi wa maudhui ya Ajenda ya 2030, tulitambua marejeleo haya mahususi au 'mawazo' kuhusu jinsi Ajenda ilivyokusudiwa kutekelezwa na kuyaweka katika mada kuu nne: (i) Uwekaji na mabadiliko ya malengo ya kimataifa; (i) Wahusika na ujanibishaji; (iii) Mapitio; na (iv) Njia za utekelezaji (tazama nyenzo za ziada na Jedwali S1). Kisha tukachora ramani ya mawazo haya ili kuunda mfumo wa mchakato wa mabadiliko unaotarajiwa katika Ajenda ya 2030 - tunachokiita 'nadharia isiyo wazi ya mabadiliko' (tazama mchoro).
Dhana kuu iliyotambuliwa kutoka kwa Ajenda ya 2030 ni kwamba kupitishwa kwa SDGs duniani kote kutaziongoza nchi kuweka malengo ya kitaifa na kuyajumuisha katika mikakati ya kitaifa inayoungwa mkono na mifumo ya ufadhili. Hii itahamasisha wahusika na rasilimali kufikia SDGs na hivyo kubadilisha ulimwengu wetu. Michakato ya kitaifa ya ufuatiliaji na mapitio inahakikisha kwamba mikakati inaarifiwa na data na ushahidi na kubadilishwa baada ya muda. Mapitio ya kimataifa kupitia Jukwaa la Kisiasa la Ngazi ya Juu la Umoja wa Mataifa (HLPF) yanakuza uwazi na uwajibikaji. Utawala bora na njia za utekelezaji kama vile kujenga uwezo, mshikamano wa sera, fedha, biashara, na uvumbuzi wa kiteknolojia huunga mkono michakato hii (tazama Jedwali S1).
Mfumo katika mchoro unaonyesha mawazo muhimu kama vipengele vilivyounganishwa ambavyo tulitumia kutambua kwa utaratibu baadhi ya mafanikio na mapungufu ya utekelezaji wa SDGs hadi sasa na kufafanua jinsi malengo yalivyokusudiwa kusababisha mabadiliko. Ingawa mfumo huo umepunguzwa kwa mawazo kutoka kwa Ajenda ya 2030, unaonyesha jinsi usemi wazi wa nadharia ya mabadiliko unavyounga mkono utambuzi wa awali wa kushindwa kwa utekelezaji na vikwazo vinavyowezekana ambapo maendeleo yamesimama. Pia hutoa mahali pa kuanzia na fursa ya kutengeneza nadharia ya mabadiliko iliyo wazi na yenye ufanisi zaidi kwa mfumo wa baada ya 2030 unaobainisha fursa za kuharakisha maendeleo kuelekea maendeleo endelevu.
Kuanzia na kupitishwa kwa malengo, mchakato mkuu unahusisha ujanibishaji wa Malengo ya Maendeleo Endelevu na uhamasishaji unaofuata wa rasilimali na watendaji ili kufikia malengo na kubadilisha ulimwengu. Mito miwili ya ziada inasaidia mchakato mkuu kwa kutoa njia za utekelezaji na data na maoni ya mapitio ili kuongoza utekelezaji na kuongeza uwajibikaji. Maendeleo katika vipengele vya juu yanaunga mkono vipengele vya chini kwa njia ya asili.
Malengo ya Maendeleo Endelevu (SDGs) yamekuwa na mafanikio makubwa (12, 13). Malengo hayo ni halali na yanakubaliwa na nchi zote, yanaweka ufafanuzi na mwelekeo wa kimataifa uliokubaliwa kwa ajili ya maendeleo endelevu na ni mbinu bunifu ya kutawala kwa malengo (Mchoro 1, '1+'). Baadhi ya nchi zimeweka malengo ya Maendeleo Endelevu katika mikakati ya kitaifa na kufanya marekebisho ya kitaasisi ili kuratibu utekelezaji (km, Indonesia, Kolombia, Ufini, Nepal, na Misri) ('2+'). Serikali zimeshauriana sana na wadau katika kuweka na kutekeleza Malengo Endelevu ('3+'), ikiwa ni pamoja na kupitia Mapitio ya Kitaifa ya Hiari (VNRs) ambayo karibu nchi zote zimewasilisha ('4+'). Mapitio ya Hiari ya Ndani (VLRs) pia yamepata mvuto, na kuashiria umiliki miongoni mwa watendaji wa ndani. Kuna mfumo imara wa viashiria na data inayopatikana kwa ajili ya ufuatiliaji ('4+'), na ujenzi wa uwezo umeboresha uwezo wa kitaifa wa takwimu ('5+'). Pia kumekuwa na umakini mkubwa kwa hali jumuishi ya Malengo Endelevu na mwingiliano wake pamoja na uratibu na mshikamano wa sera ('6+').
Hata hivyo, utekelezaji pia umepitia mapungufu mengi (4, 14). Mfumo mpana na mgumu wa malengo umeonekana kuwa mgumu kutekeleza na una vipengele vinavyokosekana (km AI, utamaduni, milipuko ya kimataifa) (Mchoro 1, '1-'). Kutokana na uongozi mdogo wa kitaifa kutoka kwa wakuu wa nchi na wizara kuu, baadhi ya nchi bado hazijaweka malengo ya kitaifa au kuendeleza mikakati (km, Australia, Marekani, Uingereza) na baadhi zimevunja juhudi za awali (km, Sweden, Argentina) ('2-'). Ambapo mikakati imetengenezwa na nchi nyingi haijawahamasisha vya kutosha wahusika, kwa sababu Ajenda ya 2030 haina motisha kwa watendaji zaidi ya serikali kushiriki katika utekelezaji (ikiwa ni pamoja na wale wanaoweza kupinga sera za SDGs) ('3-'). Hakuna wajibu kwa serikali kupitia maendeleo, na VNR zimekuwa za juu juu na hazikuthibitisha ('4-'). Katika ngazi ya kimataifa, HLPF iliundwa kama utaratibu wa kubadilishana rika na haijaweza kuwawajibisha serikali au wengine kwa utekelezaji ('5-'). Ongezeko la usambazaji wa ushahidi halijabadilika mara moja kuwa maamuzi bora kwani hii pia inahitaji uwezo wa kutumia ushahidi katika michakato ya sera inayoundwa na hali halisi na maslahi ya kisiasa ('6-'). Mikakati ya serikali imekosa vipaumbele na tathmini ya kimfumo ya mabadiliko yanayohitajika ili kufikia malengo pamoja na vikwazo vya utekelezaji na chaguzi za kuyashinda ('7-'). Mikakati haijaunda mazingira bora ya kuwezesha kuhamasisha watendaji na rasilimali, na kuna ukosefu wa makubaliano ya kimataifa kuhusu fedha, teknolojia, na vifungu vya uwezo ('8-'). Uangalifu mdogo umetolewa kwa mipangilio ya utawala kwa ajili ya mabadiliko katika mifumo mbalimbali ya kisiasa ('9-') pamoja na 'nini' na 'jinsi' ya mabadiliko ya mifumo ili kufikia Malengo ya Maendeleo Endelevu ('10-').
Kuchunguza nadharia isiyo wazi ya mabadiliko katika mchoro kunaangazia baadhi ya maeneo muhimu ambapo mawazo ya msingi yanayounga mkono Ajenda ya 2030 yamefanikiwa au hayakufanikiwa kulingana na uzoefu wa muongo mmoja uliopita. Kikwazo kikubwa kinahusiana na mawazo makuu kuhusu utekelezaji na uhamasishaji wa vitendo na wahusika wote na rasilimali zinazopatikana ambazo hatimaye husababisha mabadiliko. Ingawa kupitishwa kwa mikakati ya kitaifa na ushirikiano wa kimataifa kunadhaniwa kuendesha michakato hii, hili halijatokea kivitendo. Kuna mambo machache maalum katika Ajenda ya 2030 kuhusu mabadiliko muhimu ya kitaifa, aina na mpangilio muhimu wa sera, fedha, uwezo na teknolojia, wala mipangilio ya utawala inayohitajika ili kupitia michakato ya mabadiliko. Zaidi ya hayo, dhana kwamba mabadiliko hutokea kama hatua ya mwisho katika mchakato wa mabadiliko tu baada ya kufikiwa kwa Malengo ya Maendeleo Endelevu ni kinyume na fasihi ya utafiti (8, 11), ambayo inasisitiza kwamba mabadiliko yanahitajika kabla ya malengo kufikiwa.
Majadiliano ya ajenda ya baada ya 2030 yanatoa fursa ya kukuza nadharia iliyoboreshwa ya mabadiliko ambayo inafunua 'sanduku jeusi' hili la utekelezaji na mabadiliko. Hii ingefaidika kutokana na uelewa ulioboreshwa wa jinsi kuweka malengo kunavyoweza kuhamasisha utekelezaji wa wahusika wakuu na kuendesha mabadiliko yanayohitajika ili kufikia Malengo ya Maendeleo Endelevu. Pia itahitaji kutoa ufafanuzi zaidi kuhusu mahitaji ya utekelezaji, ikiwa ni pamoja na kutambua vikwazo na vikwazo vya kawaida kwa mabadiliko na kuelezea jinsi yatakavyoshindwa na ni wahusika gani. Nadharia isiyo wazi ya mabadiliko iliyotolewa katika mchoro hutoa mahali pa kuanzia pazuri kwa juhudi kama hiyo.
Kuchukua mbinu ya nadharia ya mabadiliko kuna faida kubwa za vitendo kwa ajili ya kubuni na kutathmini athari za mapendekezo ya ajenda ya baada ya 2030. Kwanza, inaonyesha kwamba mapendekezo yanayotoa 'zaidi ya hayo' hayana uwezekano wa kuwa na athari katika kuboresha maendeleo kuelekea Malengo ya Maendeleo Endelevu. Kwa mfano, mapendekezo ya malengo na shabaha mpya yanaweza kukabiliwa na changamoto zile zile za utekelezaji zinazopatikana katika mfumo wa sasa. Pia yangeongeza zaidi wigo na ugumu wa Malengo ya Maendeleo Endelevu ambayo yamekosolewa kuwa magumu sana kuyatekeleza.
Kufafanua nadharia ya mabadiliko kunatoa njia ya kuelezea kwa uwazi zaidi na kutathmini mantiki iliyo nyuma ya mapendekezo yanayolenga kuboresha utekelezaji wa maendeleo endelevu katika mfumo wa baada ya 2030. Kwa mfano, mapendekezo ya kuboresha utawala wa kimataifa kwa kubadilisha HLPF na chombo chenye mamlaka zaidi (km Tume ya Maendeleo Endelevu ya Umoja wa Mataifa) yanaweza kuongeza uwajibikaji wa nchi kwa Umoja wa Mataifa ambayo inaweza kuhimiza utekelezaji ulioboreshwa na serikali za kitaifa. Hata hivyo, haitakuwa lazima kuhamasisha utekelezaji wa wahusika wengine (km biashara, watumiaji, wapatanishi, n.k.) ambao wana jukumu muhimu katika mabadiliko. Vinginevyo, mapendekezo ya kulinganisha vyema ufadhili kutoka kwa benki za maendeleo za pande nyingi na SDGs au kwa ujumuishaji mkubwa wa SDGs na mikataba na fedha zilizopo za Umoja wa Mataifa (km UNFCCC na Mfuko wa Hali ya Hewa Kijani) yanaweza kutoa rasilimali za kifedha kwa nchi zinazoendelea kutekeleza mikakati yao ya maendeleo. Hata hivyo, ufadhili wa ziada kutoka kwa vyanzo hivi unaweza kuwa mdogo ikilinganishwa na kile kinachohitajika ili kufikia SDGs, na mapendekezo kama hayo hayashughulikii uelekezaji wa msingi wa mtiririko wa kifedha kutoka kwa kutokuwa endelevu kuelekea maendeleo endelevu kama inavyohitajika kwa mabadiliko. Kwa hivyo, ingawa mapendekezo tofauti yatakuwa na umuhimu katika kushughulikia changamoto za utekelezaji, bado haijulikani wazi jinsi na kwa nini yataboresha utekelezaji kwa njia ambayo itaharakisha mabadiliko na maendeleo kuelekea Malengo ya Maendeleo Endelevu. Kuchukua mbinu ya nadharia ya mabadiliko husaidia kuelezea mantiki hii na kutathmini athari linganishi na za pamoja za mapendekezo tofauti.
Mbali na athari zake, jambo lingine muhimu la kuzingatia wakati wa kutathmini mapendekezo tofauti ya mfumo wa baada ya 2030 ni uwezekano wake wa kisiasa. Hili ni muhimu sana ikizingatiwa kwamba mazungumzo ya baada ya 2030 yatafanyika katika mazingira tete na yaliyogawanyika kisiasa ikilinganishwa na wakati SDGs zilipopitishwa. Kwa mfano, mapendekezo ya kufungua mazungumzo kuhusu malengo na malengo mapya yanaweza kusababisha kutokubaliana kisiasa na hatari ya kurudi nyuma kwa SDGs zilizopatikana kwa shida katika mfumo uliopo. Mapendekezo ya kubadilisha usanifu wa Umoja wa Mataifa ili kukuza uwajibikaji pia yanaweza kukabiliwa na vikwazo vikubwa vya kisiasa katika enzi ya kupungua kwa ushirikiano wa pande nyingi na upinzani wa kitaifa dhidi ya usimamizi ulioongezeka wa Umoja wa Mataifa. Mapendekezo ya kulinganisha vyema makubaliano yaliyopo ya Umoja wa Mataifa na ufadhili wa pande nyingi na SDGs yataonekana kukabiliwa na vikwazo vichache vya kisiasa, lakini athari yake inaweza kuwa ndogo.
Kwa mapendekezo mengi zaidi ya ajenda ya baada ya 2030 yanayotarajiwa katika miaka ijayo, tathmini hii ya pande mbili ya athari na uwezekano hutoa mbinu angavu kulingana na nadharia ya mabadiliko katika muundo na tathmini ya mapendekezo. Tathmini hii ya pande mbili inaweza kusaidia kutambua na kuweka kipaumbele mapendekezo ambayo yana uwezekano mkubwa wa kuwa na athari na uwezekano wa kutosha, na kuepuka yale ambayo hayawezekani sana na yanaweza kuwa na athari kidogo. Kutathmini athari za mapendekezo kunaweza kufanywa kwa kupitia uhusiano wao na nadharia ya mabadiliko na kuelezea jinsi na kwa nini yataboresha utekelezaji, wahusika wanaohusika, vikwazo vinavyokabiliana navyo, na jinsi haya yatakavyoshindwa. Kwa kuwa hii itategemea uhalali wa mawazo ya msingi kuhusu mchakato wa mabadiliko, itakuwa muhimu kuendeleza nadharia yetu isiyo wazi ya mabadiliko. Hapa, jumuiya ya utafiti inaweza kuchukua jukumu muhimu kwa kutumia mafunzo kutoka kwa utekelezaji wa SDGs na tafakari muhimu na marekebisho ya mawazo ya msingi. Kutathmini uwezekano wa kisiasa wa mapendekezo kunaweza kufanywa kwa kuzingatia mambo kama vile gharama, kiwango cha sera, na kama yana uungaji mkono wa kisiasa (km kutoka kwa kambi muhimu za mazungumzo kama vile Umoja wa Ulaya, "Kundi la nchi 77" katika Umoja wa Mataifa na Uchina, Kundi la Afrika, n.k.), ikizingatiwa kuwa mazingira ya kisiasa yanabadilika na yanaweza kubadilika haraka. Kwa hivyo, uwezekano wa mapendekezo unaweza kuongezeka au kupungua baada ya muda tunapoelekea 2030. Kwa hivyo, mbinu hiyo inapaswa kubaki inayoendana na mambo mapya yaliyojifunza yanapoibuka kutokana na utafiti na kadri mazingira ya kisiasa yanavyobadilika.
Majadiliano kuhusu ajenda ya baada ya 2030 yanatarajiwa kuanza mwaka wa 2027 na kutoa fursa kwa mapendekezo kutoka kwa jumuiya ya kisayansi kubuni mfumo bora zaidi wa kuboresha utekelezaji katika muktadha wa baada ya 2030. Kwa kuwa mapendekezo tayari yanajitokeza na mengine mengi yanatarajiwa katika miaka ijayo, mbinu ya nadharia ya mabadiliko iliyoainishwa katika karatasi hii inatoa njia ya kuelezea wazi na kutathmini jinsi na kwa nini mapendekezo tofauti yataboresha utekelezaji huku pia yakizingatia uwezekano wake wa kisiasa. Hata hivyo, kutokana na mapungufu katika dhana za msingi za Ajenda ya 2030, tunasema kwamba nadharia iliyo wazi na imara zaidi ya mabadiliko inapaswa kutengenezwa ili kuunga mkono ajenda ya maendeleo endelevu ya kimataifa baada ya 2030. Jumuiya ya utafiti iko katika nafasi nzuri ya kusaidia katika kazi hii. Tunakubali kwamba nadharia imara zaidi ya mabadiliko haitatatua changamoto zote za utekelezaji wa jumla. Hata hivyo, itatoa msingi imara zaidi ambao watendaji wa kijamii wanaweza kuendesha utekelezaji chini.
(1) Taasisi ya Maendeleo Endelevu ya Monash, Melbourne, Australia. (2) Taasisi ya Mazingira ya Stockholm, Stockholm, Sweden. (3) Taasisi ya Milenia, Washington DC, Marekani. (4) Shule ya Sera za Umma, Taasisi ya Teknolojia ya India Delhi (IITD), New Delhi, India. (5) Idara ya Sayansi ya Kijamii na Sera, Chuo Kikuu cha Bath, Bath, Uingereza. (6) Taasisi ya Utafiti wa Nishati na Uendelevu, Chuo Kikuu cha Groningen, Groningen, Uholanzi. (7) Taasisi ya Maendeleo Endelevu ya Copernicus, Chuo Kikuu cha Utrecht, Utrecht, Uholanzi. (8) Baraza la Sayansi la Kimataifa, Paris, Ufaransa. (9) Taasisi ya Maendeleo na Uendelevu ya Ujerumani (IDOS), Bonn, Ujerumani. (10) Mtandao wa Suluhisho za Maendeleo Endelevu wa Umoja wa Mataifa, Paris, Ufaransa. (11) Southern Voice, Quito, Ekuado. (12) Taasisi ya Mikakati ya Mazingira ya Kimataifa, Hayama, Japani. (13) Afya ya Umma Indonesia, Chuo Kikuu cha Monash Indonesia, Jiji la BSD, Indonesia. (14) Ubunifu wa Miji Indonesia, Chuo Kikuu cha Monash Indonesia, Jiji la BSD, Indonesia, Shule ya Biashara ya Malaysia. (15) Chuo Kikuu cha Monash Malaysia, Kuala Lumpur, Malaysia. (16) Shule ya Serikali, Chuo Kikuu cha Kawaida cha Beijing, Beijing, China. (17) Taasisi ya Utafiti wa Athari za Hali ya Hewa ya Potsdam, Ujerumani. Barua pepe: shirin.malekpour@monash.edu.
Mchoro 1. 'Nadharia ya Mabadiliko' Isiyo dhahiri. Mfumo wa mawazo kuhusu mchakato wa mabadiliko unaotarajiwa katika Ajenda ya 2030 kuhusiana na 1. Uwekaji wa malengo ya kimataifa na mabadiliko (njano); 2. Wahusika na ujanibishaji (kijani); 3. Mapitio (bluu); na 4. Njia za utekelezaji (wa waridi). Nambari za kijani (zenye alama ya '+') zinaashiria mafanikio na nambari nyekundu (zenye alama ya '-') zinaashiria mapungufu.
Picha na Kameron Kincade on Unsplash
Soma zaidi kuhusu Mfuko mpya wa utafiti wafunguliwa ili kukabiliana na mgogoro wa taka wa Asia-Pasifiki
Soma zaidi kuhusu Norway kuwa mwenyeji wa ofisi ya tano ya uratibu wa Mwaka wa Nuru wa Kimataifa, kwa ushirikiano na Jamhuri ya Korea na Chile
Soma zaidi kuhusu Siku ya Sayansi 2026 ilifunua nini kuhusu sura inayofuata ya sera ya sayansi
